THE ILLUMINATOR

Tibetan-English
Encyclopaedic Dictionary

Results pages 2 of 2:

ལྡུར་བ་
Transliteration: ldur ba
<verb> v.i. ལྡུར་བ་/ ལྡུར་བ་/ ལྡུར་བ་//. "To become softened and broken up" or "to be mashed" or "to be pulped". E.g., ཤ་ཚོས་དྲགས་ནས་ལྡུར་བ། "the meat was softened and falling apart because of being cooked very strongly"; རྒྱ་ཐུག་སྐོལ་ཡུན་རིང་དྲགས་པས་ལྡུར་བ། "the Chinese-style thugpa was softened and falling apart because of being boiled strongly for a long time".
ལྷག་མ་ལུས་པ་
Transliteration: lhag ma lus pa
<phrase> "More than could be..."; the phrase carries the sense of more than could be fitted in, done, accomplished, etc. E.g., [TC] དུས་ཡུན་ཐུང་བའི་རྐྱེན་གྱིས་གྲོས་བསྡུར་བྱ་རྒྱུའི་སྐད་ཆའི་ལྷག་མ་ལུས་པ་རེད། "because of time constraints, there was more to be discussed than could be fitted in".
དཀོན་པ་
Transliteration: dkon pa
<noun> "A rarity", "scarcity". See also དཀོན་པོ་ "rare / scarce". E.g., [KBC] ལན་མང་པོ་དང་ཡུན་རིང་པར་མི་འབྱུང་བས་ཤིན་ཏུ་དཀོན་པས་ན་ "since (such a thought of bodhicitta) neither arises often nor for a long time, it is an extreme rarity".
སྲིད་རྩའི་ཉེས་དམིགས་
Transliteration: srid rtsa'i nyes dmigs
<phrase> "The shortcoming that is the root of becoming". E.g., སྲིད་གསུམ་ཡེ་ནས་དག་པའི་རང་བཞིན་ལ། །བདག་ཏུ་རྟོག་པའི་སྲིད་རྩའི་ཉེས་དམིགས་ཀྱིས། །ཡུན་རིང་དུས་ནས་འཁྱམས་པའི་འགྲོ་བ་རྣམས། "The shortcoming that is the root of becoming, thinking of a self in the three becomings the nature of primordial purity, has caused migrators to wander in them for a long time …"
འགྲོངས་པ་
Transliteration: 'grongs pa
<verb> v.i. གྲོངས་པ་/ འགྲོངས་པ་/ འགྲོངས་པ་//. "To die". The verb is exactly equivalent in meaning to འཆི་བ་ q.v. though has a more honorific sense to it. Furthermore, unlike འཆི་བ་ it is used only for སེམས་ཅན་ sentient beings and not for material things. E.g., [TC] ན་ཚ་ཡུན་རིང་ན་ནས་གྲོངས་སོང་། "he died after being sick for a long time"; གྲོངས་ནས་ཉི་མ་གསུམ་སོང་། "it is three days since he di…
འགོར་བ་
Transliteration: 'gor ba
<verb> v.i. འགོར་བ་/ འགོར་བ་/ འགོར་བ་//. Transitive form is བགོར་བ་ q.v. 1) "To take a long time", "to be a long time" for some reason. E.g., [TC] ཁ་སང་མངགས་པའི་མི་དེ་ཡུན་རིང་འགོར་སོང་། "the person who was despatched yesterday took a long time". E.g., ལམ་དུ་འགོར་ནས་དུས་ཐོག་ཏུ་སླེབས་མ་ཐུབ་པ། "the journey took a long time so they were not able to arrive on time". This does not necessarily mea…
རིང་པོ་
Transliteration: ring po
<adj><adv> 1) "Long" in the sense of distance or time. Hence also either "far / distant" or "tall". E.g., ཐག་རིང་པོ་ "long way", "distant"; གཟུགས་པོ་རིང་པོ་ "(a) tall (person)", "tall-bodied"; དུས་ཡུན་རིང་པོ་ "a long time". The comparative form is རིང་བ་ q.v. The opp. is ཐུང་ཐུང་ "short (time and distance)" q.v. and ཉེ་པོ་ "close (distance)". 2) "Long". Translation of the Sanskrit "dī…
སྒུག་པ་
Transliteration: sgug pa
<verb> v.t. བསྒུགས་པ་/ སྒུག་པ་/ བསྒུག་པ་/ སྒུགས་/. "To wait / to await". E.g., རྨི་ལས་སྒུགས་ཤོག "await your dreams!". E.g., [TC] ཡུན་རིང་བསྒུགས་ཀྱང་སླེབས་མ་བྱུང་། "although I waited for a long time, he didn't come"; ལམ་ལ་སྒུག་པ།; "to wait on the road / by the road side"; ཕེབས་སྒུག་ཞུ་བ། "[Hon] please stay (don't go yet)"; ལམ་གྲོགས་བྱུང་ན་སྙམ་ཉིན་ཤས་རིང་སྒུག་བསྡད་པ། "thinking, "perhaps a tra…
སྲིང་བ་
Transliteration: sring ba
<verb> v.t. བསྲིངས་པ་/ སྲིང་བ་/ བསྲིང་བ་/ སྲིངས་/. 1) In regard only to time, "to draw out the duration of something", "make it go on longer". Hence "to prolong", "to extend". E.g., [TC] ཀོ་ཐག་རིང་དུ་བསྲིངས་པ། "to make the leather last (for a long time)"; ཚེ་སྲིང་བ། "to extend the duration"; དུས་ཡུན་རིང་དུ་སྲིང་བ། "to prolong for a long time". 2) "To make develop further". E.g., [TC] ཕ་མས་ཕ…
བགྱང་བ་
Transliteration: bgyang ba
<verb> v.t. བགྱངས་པ་/ བགྱང་བ་/ བགྱང་བ་/ བགྱོངས་/. Intransitive form is འགྱང་བ་ q.v. "To postpone", "to delay", "to put off till later". E.g., speaking to someone who has borrowed money, telling them (nicely) that they should not delay payment: བུ་ལོན་གཡར་བ་དུས་བགྱང་བ་མི་གནང་བ་ཞུ། "please do not delay the loan payment". E.g., ཞག་པ་བདུན་ཚོགས་འདུ་བགྱངས། "postponed the meeting for one week". E.…
མཇལ་བ་
Transliteration: mjal ba
<verb> v.t. མཇལ་བ་/ མཇལ་བ་/ མཇལ་བ་/ མཇོལ་/. [Hon] for ཐུག་འཕྲད་བྱེད་པ་ i.e., "to meet with". This verb is used in circumstances where one person is meeting with a higher person or higher principle. It might be "to meet with", "to have an audience with", etc. E.g., ཡུན་རིང་མ་མཇལ། "we've not met for a long time (in coll. English "it's been a long time!")". It can also be translated with "to e…
བསྐལ་བ་
Transliteration: bskal ba
<verb> v.i. བསྐལ་བ་/ བསྐལ་བ་/ བསྐལ་བ་//. 1) Acc. [LGK] this term was revised during the སྐད་གསར་བཅད་ language revisions and meant, when written in new signs, བར་ཆོད་པ་ and རྒྱང་རིང་བ་ i.e., "to be interrupted / cut off" and "distant". E.g., [TC] དུས་ཡུན་རིང་པོས་བསྐལ་བ། "held up for a long time"; བར་ཐག་རིང་པོས་བསྐལ་བ། "to be cut off by a long distance intervening"; དུས་དང་གནས་ཀྱིས་བསྐལ་བ། "c…
འགྱང་བ་
Transliteration: 'gyang ba
<verb> v.i. འགྱངས་པ་/ འགྱང་བ་/ འགྱང་བ་//. Transitive form is བགྱང་བ་ q.v. Meaning to go on for longer than expected. This is used to refer both to situations that go on for longer than necessary because they have been dragged out deliberately or because of intervention and to situations that just go on and on for a long time. Hence also "to take longer" than expected, "to have been made to …
རྒ་བ་
Transliteration: rga ba
I. <verb> v.i. རྒས་པ་/ རྒ་བ་/ རྒ་བ་//. "To age", "to grow old". This is usually used only in reference to living beings, not to inanimate objects. E.g., [TC] ལུས་རྒས་པ། "his body had become old"; ལོ་རྒས་ཀྱང་སྙིང་སྟོབས་ཆེ། "aged but with great strength of mind"; ཡུན་རིང་ན་ནས་གདོང་རིས་ཧ་ཅང་རྒས་འདུག "after being ill for a very long time, his face is looking very old"; ཁྱི་རྒས་རིམ་བཞིན་ཞེ་སྡང་ཆ…
སྦྱོར་བ་ཉི་ཤུ་
Transliteration: sbyor ba nyi shu
<enum> [JKE] gives as: 1) བདེན་ཞེན་ལ་མི་གནས་པའི་སྦྱོར་བ་ ""; 2) བདེན་ཞེན་བཀག་པའི་སྦྱོར་བ་ ""; 3) ཟབ་པའི་སྦྱོར་བ་ ""; 4) གཏིང་དཔག་དཀའ་བའི་སྦྱོར་བ་ ""; 5) ཚད་མེད་པའི་སྦྱོར་བ་ ""; 6) ཚིགས་ཆེན་ཡུན་རིང་རྟོགས་པའི་སྦྱོར་བ་ ""; 7) ལུང་བསྟན་ཐོབ་པའི་སྦྱོར་བ་ ""; 8) ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་སྦྱོར་བ་ ""; 9) ངེས་པར་འབྱུང་བའི་སྦྱོར་བ་ ""; 10) བར་ཆད་མེད་པའི་སྦྱོར་བ་ ""; 11) བྱང་ཆུབ་ལ་ཉེ་བའི་སྦྱོར་བ་ ""; 12) བྱང་ཆ…
སྟོར་བ་
Transliteration: stor ba
I. <verb> v.t. བསྟར་བ་/ སྟོར་བ་/ བསྟར་བ་/ སྟོར་/. 1) Meaning "to clean till spick and span". This means to clean / sweep / dust / polish, etc., a place to make it not just spotless but sparkling clean, till spick and span. E.g., [TC] ས་གཞི་གཙང་མར་བསྟར་བ། "the base (the smooth ground of a maṇḍala, pure realm, etc.) was cleaned till it shone (etc)". 2) "To cause to break apart into pieces". E…
རེ་བ་
Transliteration: re ba
I. <verb> v.i. རེ་བ་/ རེ་བ་/ རེ་བ་//. "To want for something" and hence in English to "wish for", "to hope for", "to want", and in some contexts, "to expect". E.g., [TC] ཡུན་ནས་ཞལ་མཇལ་དུ་རེ་བ། "wanted for a long time to meet him in person"; ཡིད་ལ་རེ། "wanting in mind"; རེ་ངན་ཁོག་བཅངས། "holding onto a set of bad aspirations"; ལེགས་པར་བསྒྲུབ་ཐུབ་པར་རེ་བ། "was hoping that he would be able to a…
འབོག་པ་
Transliteration: 'bog pa
I. <verb> v.t. འབོགས་པ་/ འབོག་པ་/ འབོག་པ་/ འབོགས་/. Acc. [LGK] this term was revised during the སྐད་གསར་བཅད་ language revisions and meant, when written in new signs, རྒལ་བ་ "to exceed", "to cross". E.g., [TC] གཙང་ཆུ་འབོགས་ནས་ཕ་རོལ་ཏུ་སླེབས་པ། "the Tsangchu River crossed its banks".
II. <verb> v.t. ཕོག་པ་/ འབོག་པ་/ དབོག་པ་/ ཕོག་/. Intransitive form is ཕོག་པ་ q.v. and an altern. form is …
འགྲུབ་པ་
Transliteration: 'grub pa
<verb> v.i. གྲུབ་པ་/ འགྲུབ་པ་/ འགྲུབ་པ་//. Transitive form is སྒྲུབ་པ་ q.v. 1) For something "to have happened or come about" because something has been done, accomplished, produced. Hence also, "to be accomplished", "to be done", "to be produced". (Note that the idea of "complete" is represented by the verb རྫོགས་པ་). E.g., [TC] ཡུན་རིང་བར་དུ་དཀའ་ལས་ཆེན་པོ་བྱས་ཏེ་གཞི་ནས་རེ་འདོད་ལྟར་འགྲུབ་ཐ…
གདུང་བ་
Transliteration: gdung ba
I. <verb> v.i. གདུངས་བ་/ གདུང་བ་/ གདུང་བ་//. Meaning "to be suffering" due to something that has happened, it is used for circumstances of considerable distress. It is related to the verb རྡུང་བ་ and has the sense of "being beaten by / stricken by". Though it is also related to the verb དུང་བ་ which is connected with longing and feelings of love.
Briefly, it is used or three main circumstanc…
འཚོ་བ་
Transliteration: 'tsho ba
I. <verb> v.t. འཚོས་པ་/ འཚོ་བ་/ འཚོ་བ་/ འཚོས་/. To give support, sustenance, or whatever is needed so that something can stay alive. This includes providing the necessities of livelihood for another. The term also includes the sense of "providing for" and protecting and hence also "to nourish". The term often does not have a simple translation into English so the meaning must be translated …
བཀུར་སྟི་
Transliteration: bkur sti
<noun> 1) "Respect", "honour", "regard for" in the same sense that one pays respect to or has regard for old people who might not be especially holy or great but who are worthy of respect / honour because of their experience or even just their age. 2) "Veneration", "honouring", "esteem" in the sense of the treatment that one gives to anyone or anything seen as much higher / holier than ones…
བཞེས་པ་
Transliteration: bzhes pa
I. <verb> v.t. བཞེས་པ་/ བཞེས་པ་/ བཞེས་པ་/ བཞེས་/. A verb which is used to indicate the [Hon] form of several actions as follows. 1) Doing something connected with food, clothing, and other items of personal use. E.g., གསོལ་ཇ་བཞེས། "to drink tea"; གསོལ་ཉ་བཞེས། "to eat fish". E.g., [TC] ན་བཟའ་བཞེས་པ། "to wear clothes", "to dress", "to put on clothes"; དབུ་ཞྭ་བཞེས་པ། "to wear a hat", "to don a…
འཕྱོ་བ་
Transliteration: 'phyo ba
<verb> v.i. འཕྱོ་བ་/ འཕྱོ་བ་/ འཕྱོ་བ་//. 1) Acc. [ULS] and [LGK] this term was revised during the སྐད་གསར་བཅད་ language revisions and meant, when written in new signs, ལྡིང་བ་ with meaning as follows. The term is related to འཕྱེ་བ་ q.v. It is used to indicate any kind of movement where a mass moves forward horizontally through some medium. i) "To fly through the air", "to soar in space", "t…
ཐོགས་པ་
Transliteration: thogs pa
I. <verb> v.t. ཐོགས་པ་/ ཐོགས་པ་/ ཐོགས་པ་/ ཐོགས་/. "To take hold of and carry / use / wield / brandish / support". Note that the verb is similar to སྣོམ་པ་ which can be used as its [Hon]. E.g., མཚོན་ཆ་མཐོན་པོར་ཐོགས་པ། "the weapons were held / carried aloft"; ལག་ཏུ་མཚོན་ཆ་ཐོགས་ནས་འཐབ་འཛིང་གི་གྲ་སྒྲིག་བྱེད་པ། "having taken the weapon in hand, he prepared to do battle".
II. <verb> v.i. ཐོག…