ཡན་ལག་གི་རླུང་ལྔ་
Transliteration: yan lag gi rlung lnga
<enum> "The five ancillary winds" that run in the channels of the subtle body according to Buddhist and Tibetan medical tantras. There are also five major winds, making ten primary winds in all; see རླུང་ལྔ་ five winds. The five ancillary winds are: 1) ཀླུའི་རླུང་ the nāga wind; 2) རུ་སྦལ་གྱི་རླུང་ the tortoise wind; 3) རྩངས་པའི་རླུང་ the lizard wind; 4) ལྷས་བྱིན་གྱི་རླུང་ the devadatta win…
ཟང་ཟིང་
Transliteration: zang zing
I. Abbrev. of ཟང་ངི་ཟིང་ངི་ q.v.
II. <noun> Acc. [LGK] this term was revised during the སྐད་གསར་བཅད་ language revisions and meant, when written in new signs, ཤ་ or ཟས་ "meat or food" and even in the case of ཟང་ཟིང་སྦྱིན་པ་ "material generosity" it is explained primarily to mean ཤ་སྟེར་བ་ "(lit. giving meat but in Tibetan meaning) giving food".
III. <noun> Referring to material wealth an…
རྒྱལ་པོ་མདོ་བཅུ་
Transliteration: rgyal po mdo bcu
<phrase> "The ten "king" sūtras". These are all sūtras that have the word "rāja" as part of their full name. [DGT] gives as: རྒྱལ་པོ་མདོ་ལྔ་ the five "king" sūtras plus: 1) དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཚེ་རིང་མདོ་ "Amitabha's long life sūtra"; 2) གོས་སྔོན་ཅན་ནི་གཟུངས་ཀྱི་མདོ་ "Blue-Clad's sūtra of dhāraṇi"; 3) གཙུག་ཏོར་གདུགས་དཀར་བཟློག་པའི་མདོ་ White Umbrella Uṣhṇīṣha's exorcism sūtra; 4) ནོར་རྒྱུན་མ་ནི་ནོར…
ཁྱད་ཆོས་དྲུག་
Transliteration: khyad chos drug
<enum> "The six features". 1) This could be any set of six specific qualities possessed by something or other. 2) In Great Completion it usually refers to the six features of the གཞོན་ནུ་བུམ་པའི་སྐུ་ youthful vase body. These occur when the awareness which is an externalized luminosity goes back inwards and resides as the internalized luminosity of the origin ground, the great expanse. That…
པུས་མོ་གཡས་པའི་ལྷ་ང་ས་ལ་བཙུགས་
Transliteration: pus mo g-yas pa'i lha nga sa la btsugs
<phrase> "Knelt down on his right knee". A standard phrase found in the Buddhist sutras. E.g., [HUC] བླ་གོས་ཕྲག་པ་གཅིག་ཏུ་གཟར་ནས་པུས་མོ་གཡས་པའི་ལྷ་ང་ས་ལ་བཙུགས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ག་ལ་བ་དེ་ལོགས་སུ་ཐལ་མོ་སྦྱར་བ་བཏུད་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། "by the power of the bhagavan rose from his seat, draped his outer robe over one shoulder, knelt down on his right knee, then, bowing with join…
འཁོར་རྣམ་པ་བཞི་
Transliteration: 'khor rnam pa bzhi
<phrase> I. "The four retinues". These are the four retinues who were part of the Buddha's saṇgha. [DGT] gives as: 1) དགེ་སློང་ "monks"; 2) དགེ་སློང་མ་ "nuns"; 3) དགེ་བསྙེན་ "laymen"; 4) དགེ་བསྙེན་མ་ "laywomen". Another way to say it is that the people surrounding the Buddha were: 1) to 2) ཁྱིམ་པ་ཕོ་མོ་གཉིས་ "male and female householders" and 3) to 4) རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཕོ་མོ་གཉིས་ "male and fema…
ཆེ་གེ་མོ་
Transliteration: che ge mo
A term used in both coll. and written language for things only to indicate that the name is uncertain. It is the counterpart of ག་གེ་མོ་ which is used only for things, not for names. It has two usages. 1) As a placeholder for the correct name. E.g., like in English on a form to be filled in, the words "your name" or "the name" are inserted at the place where the actual name is to be inserted. E.g…
རྣམ་གཡེང་གི་རྟོག་པ་བཅུ་
Transliteration: rnam g-yeng gi rtog pa bcu
<enum> "The ten thoroughly distracting concepts". These occur and are discussed in relation to ཀུན་བརྟགས་ q.v. [DGT] [JKE] give as: 1) ངོ་བོ་མེད་པར་རྟོག་པ་ "the concept of no-essence"; 2) ངོ་བོར་རྟོག་པ་ "the concept of an essence"; 3) སྒྲོ་འདོགས་པའི་རྟོག་པ་ "concepts of overstatement"; 4) སྐུར་པ་འདེབས་པའི་རྟོག་པ་ "concepts of understatement"; 5) གཅིག་ཏུ་རྟོག་པ་ "concepts of one"; 6) ཐ་དད་དུ…
བྱམས་པའི་སྦྱིན་པ་
Transliteration: byams pa'i sbyin pa
<phrase> "The generosity of loving kindness". Translation of the Sanskrit [NDS] "maitrīdānam". 1) In the Pāramitā Mahāyāna, སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ the pāramitā of generosity is explained as being སྦྱིན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ "three types of generosity" q.v. The third one is sometimes given as "the generosity of loving kindness" and sometimes given as མི་འཇིགས་པའི་སྦྱིན་པ་ "the generosity of non-…
སེམས་སྐྱེད་པ་
Transliteration: sems skyed pa
I. <verb> See སྐྱེད་པ་ for tense forms. See noun form སེམས་བསྐྱེད་ for important notes. 1) In general, "To develop / produce / arouse / generate a mindset that is deeply resolved to accomplish something very vast". To produce the mind that sets the stage for the accomplishment of some great deed. Freq. translated as "generation of the intent ...", development of the intent ..." where the pa…
ས་ལྔ་པའི་ཡོངས་སྦྱོང་བཅུ་
Transliteration: sa lnga pa'i yongs sbyong bcu
<enum> [JKE] gives as: 1) རྙེད་བཀུར་གྱི་ཆེད་དུ་ཁྱིམ་དང་འགྲོགས་འདྲིས་བྱེད་པ་སྤོང་བ་ ""; 2) རབ་ཏུ་བྱུང་པ་གཞན་ལ་སྦྱིན་བདག་དད་པ་ཅན་གྱི་ཁྱིམ་མི་སྟོན་པ་སྤོང་བ་ ""; 3) འདུ་འཛིའི་གནས་སུ་གནས་པ་སྤོང་བ་ ""; 4) ཆགས་པས་བདག་ལ་བསྟོད་པ་སྤོང་བ་ ""; 5) གཞན་ལ་བརྙས་པ་སྤོང་བ་ ""; 6) མི་དགེ་བའི་ལས་ལམ་བཅུ་སྤོང་བ་ ""; 7) རློམ་པའི་གཞན་ལ་མི་འདུད་པའི་ཁེངས་པ་སྤོང་པ་ ""; 8) བླང་དོར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་ཞེན་པ་སྤོང་བ་ ""; 9) ལོ…
སྐྱེས་བུ་མཆོག་
Transliteration: skyes bu mchog
<phrase> Translation of the Sanskrit [MVP] "puruṣha puṅgava" meaning སྐྱེས་བུ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ "the most excellent person / supreme person". Used as an epithet for excellent beings, e.g., the buddha. Commonly abbrev. as སྐྱེས་མཆོག་. 1) An epithet of the buddhas in general. E.g., in [KBC] a quote from the Samādhi rājasūtra: བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་གཏམ་པའི་ཞིང་དག་ན། །མཆོད་པ་རྣམ་མང་དཔག་མེད་ཅི་ཡོད་པ། །སྐ…
གཤགས་རལ་
Transliteration: gshags ral
<noun> General name for a specific kind of discussion between people. In this discussion respective sides have been aired (legal or government) or understandings / views presented for the purpose of coming to an agreement or settling a matter finally. E.g., [TC] glosses as ཁ་ཤགས་བཀྱེ་བ། "to have brought forth the arguments / presentations of views of two sides for the purpose of coming to a…
ཀུན་རྫོབ་
Transliteration: kun rdzob
<noun> "Fiction" and ཀུན་རྫོབ་པ་ "the fictional" and so on. Translation of the Sanskrit "saṃvṛiti".
I. This is one of several terms that have been singularly badly translated into English up till now. It has been regularly translated as "the relative" but this is mistaken. The following provides a full description of what the term means with the intention not only of showing why it means "fi…
དཔའ་ཆས་བརྒྱད་
Transliteration: dpa' chas brgyad
<enum> [JKE] gives as: 1) སྤྱི་གཙུག་ཏུ་མི་འགྱུར་རྡོ་རྗེ་ཕྱེད་པའི་ཆས་ ""; 2) ཁམས་གསུམ་ཟིལ་གནོན་ལྕང་ལོ་རལ་པའི་ཆས་ ""; 3) རྫུ་འཕྲུལ་ཤུགས་ལྡན་ཐབས་ཤེས་གཤོག་པའི་ཆས་ ""; 4) ཕ་རོལ་དཔུང་འཇོམས་ཕྱག་མཚན་ཚོགས་ཀྱི་ཆས་ ""; 5) གཞན་གྱིས་མི་ཐུབ་བསྲུང་བ་གོ་ཁྲབ་ཆས་ ""; 6) ཉམ་ང་ཀུན་བྲལ་རྟོག་མེད་རོ་ལྡན་ཆས་ ""; 7) འཁོར་འདས་རོ་སྙོམས་ཁྲག་གཞག་རྒྱ་མཚོའི་ཆས་ ""; 8) ཉོན་མོངས་ཀུན་བསྲེགས་བསྐལ་པའི་མེ་དཔུང་ཆས་ "".
སྤུང་བ་
Transliteration: spung ba
<verb> v.t. སྤུངས་པ་/ སྤུང་བ་/ སྤུང་བ་/ སྤུངས་/. Intransitive form is འཕུང་བ་. "To gather up" or "to pile up" several things together in one place. Hence "to mass", "to heap", "to pile" and also "to consolidate". E.g., ལྷག་གཏོར་གཙང་སར་སྤུངས་ "pile the leftover torma substances in a clean place". E.g., འབྲུ་ཁང་དུ་འབྲུ་རིགས་འབོར་ཆེན་སྤུངས་ཏེ་བཞག་ཡོད། "a large quantity of various grains was pi…
ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་
Transliteration: ting nge 'dzin gsum
<phrase> "The three samādhis". See also ཏིང་ངེ་འཛིན་ "samādhi".
I. [DGT] gives as 1) མཚན་བཅས་རྩོལ་བཅས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ "samādhi with signs with rational effort"; 2) མཚན་བཅས་རྩོལ་མེད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ "samādhi with signs without rational effort"; and 3) མཚན་མེད་རྩོལ་མེད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ "samādhi without signs without rational effort".
II. [DGT] gives as རྣམ་ཐར་སྒོ་གསུམ་ལ་དམིགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ …
ཚིག་ཕྲད་
Transliteration: tshig phrad
<noun> "Phrase connector" (mistakenly called "particles" up till now.) The name of a particular part of speech in Tibetan grammar which has no equivalent in English grammar. It is one of three, related parts of speech: ཚིག་ཕྲད་ phrase connectors; ཚིག་གྲོགས་ phrase assistives; and ཚིག་རྒྱན་ phrase ornaments q.v. Phrase connectors derive their name from the fact that they act as linkers that …
བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཆོས་
Transliteration: byang chub kyi phyogs chos
<phrase> "Dharmas of the enlightenment side". This is a standard phrase of the Great Vehicle. Usually in reference to the བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ "thirty-seven dharmas of the enlightenment side". E.g., [HUC] བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཆོས་རྣམས་ལས་མི་ཉམས། ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་ཏེ། ཚེ་འདི་ལ་ཡང་ལས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མ་མཆིས་ཤིང་ཚེ་གཞན་དུ་ཡང་བྱེ་བྲག་ཏུ་མཆི་བར་འགྱུར་བ་ "How will (a bodhisatva householder s…
སྒྲ་རྣམ་པ་ཉེར་བརྒྱད་
Transliteration: sgra rnam pa nyer brgyad
<phrase> "The twenty-eight kind of sounds". Translation of the Sanskrit "aṣhṭāviṃśhātividham śhabdaḥ". This is a listing of what the ear can hear according to Abhidharma literature. The list of twenty-eight types of sounds is intended as a thorough breakdown of the contents of ཡུལ་སྒྲ་ sound as the object of རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ the ear consciousness.
[NDS] gives as: 1-7) སྐྱེས་བུའི་ངག་ཏུ་གྱ…
