ཕྱ་ལེ་བ་
Transliteration: phya le ba
"Even". Acc. [LGK] this term was revised during the སྐད་གསར་བཅད་ language revisions and meant, when written in new signs, མཉམ་པ་ "even" q.v.
I. <adj> To have a smooth or even surface, i.e., to have a surface free from undulations, free from extrusions and indents, a surface which is not "bumpy". Sometimes translated as "level" but note that it would be "level" in the sense of having a smooth…
ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་
Transliteration: ji lta bu zhig
<phrase> "What kind of thing is it?" or "What is (this thing mentioned) like?" or "What is this thing?".
This is the same as ཅི་ལྟ་བུ་ཞིག་ except that this is restrictive in sense meaning "what exactly is this?" where ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག is general "what is this?". In English, the distinction often disappears.
With ཀྱང་ placed at the end ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཀྱང་ it means "no matter what it is like...". E.g…
ཕྱེད་སྤྲུལ་ལོངས་སྐུ་
Transliteration: phyed sprul longs sku
<noun> "Half-nirmāṇa-saṃbhogakāya" or "semi-nirmāṇa-saṃbhogakāya". The early translation tantras speak of the three kāyas (dharma-, saṃbhoga-, and nirmāṇa-) but also of a special type of saṃbhogakāya which is half nirmāṇakāya and half saṃbhogakāya. The saṃbhogakāyas of the five families appear in the eighteenth, highest གཙང་རིས་ལྷ་གནས་ "pure abode of the gods" and teach the tantras to bodhi…
ཐུགས་རྗེ་
Transliteration: thugs rje
<noun> 1) [Hon] of སྙིང་རྗེ་ "compassion". 2) In the compound ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ "thank you". E.g., སེམས་ཀྱི་གཏིང་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་བ། "to thank from the depths of the heart". 3) "Compassionate activity". A རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་ Great Completion term. In Great Completion this term has a special meaning. It is the innate, dynamic quality of the essence of mind which appears to sentient beings as activit…
མཚན་ཉིད་
Transliteration: mtshan nyid
<noun> "Characteristic". Translation of the Sanskrit "lakṣhaṇa". 1) The particular character or characteristic(s) of something: its distinguishing or defining མཚན་ marks or distinguishing or defining ཁྱད་ཆོས་ feature(s). E.g., see མཚན་ཉིད་གསུམ་ "the three characters". 2) One of the ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་བཞི་ four covert intents q.v.
Note that this term is often used as part of the three-fold way …
དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་
Transliteration: de bzhin gshegs pa'i snying po
<phrase> "The tathagata essence". Translation of the Sanskrit "tathāgatagarbha". This is one of several terms for the སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ "buddha nature"
The term is used in ཐེག་ཆེན་ Mahāyāna literature to indicate the seed for enlightenment which all sentient beings possess and which gives them the potential to become buddhas. The term has the same meaning as བདེ་བར་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ "su…
ས་བརྒྱད་པའི་ཡོངས་སྦྱོང་བརྒྱད་
Transliteration: sa brgyad pa'i yongs sbyong brgyad
<enum> [JKE] gives as: 1) སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཤེས་པ་ ""; 2) སངས་རྒྱས་གང་ན་བཞུགས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཤེས་པ་ ""; 3) སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་སྒྲུབ་པ་ ""; 4) ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རྟོགས་པས་སངས་རྒྱས་མཉེས་པ་ ""; 5) སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཁམས་དང་དབང་པོ་སོགས་མཁྱེན་པ་ ""; 6) སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གང་དུ་འགྲུབ་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་སྦྱོང་བ་ ""; 7) བྱང་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ…
གཞི་ཀ་དག་ཆེན་པོ་
Transliteration: gzhi ka dag chen po
<phrase> "The ground great alpha purity". A རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་ Great Completion term. In this system, ཀ་དག་ alpha purity is a specific term referring to the emptiness aspect of the ground. The use of the term "great" in conjunction with it has a specific meaning; as [TSD] explains: རང་ཤར་ལས། གཞི་ཀ་དག་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ངོ་བོ་རང་བཞིན་ཐུགས་རྗེ་གསུམ་དུ་གནས་སོ། "The Self-Shining Forth (Tantra) says…
བསྔོ་བ་སྒོམ་ལམ་བཅུ་གཉིས་
Transliteration: bsngo ba sgom lam bcu gnyis
<enum> "The twelve ways of meditating in relation to dedication". [JKE] gives as: 1) དགེ་རྩ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ ""; 2) དམིགས་མེད་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་བསྔོ་བ་ ""; 3) ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ ""; 4) དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དབེན་པའི་བསྔོ་བ་ ""; 5) སངས་རྒྱས་དང་བསོད་ནམས་རང་བཞིན་དྲན་པའི་བསྔོ་བ་ ""; 6) ཐབས་ལ་མཁས་པའི་བསྔོ་བ་ ""; 7) མཚན་མ་མེད་པའི་བསྔོ་བ་ ""; 8) སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྣང་ཞིང་དགྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བསྔོ…
སྟོང་པ་
Transliteration: stong pa
I. <verb> v.i. སྟོངས་པ་/ སྟོང་པ་/ སྟོང་པ་//. 1) "To be empty of". It is used in a wide range of contexts. It is wherever the English "to be empty" would be used and in other contexts where terms such as "to be devoid of", "to be vacant", "to be deserted", "to be emptied of" would also be used. E.g., ལ་འགོ་ཤིང་གིས་སྟོང་པ། "the top of the pass was bare / devoid of trees"; ལུང་པ་ཆུས་སྟོང་པ། "t…
ལོག་ཞུགས་བཅུ་དྲུག་
Transliteration: log zhugs bcu drug
<enum> [JKE] gives as: 1) ཟག་བཅས་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྟག་པར་ལྟ་བ་ ""; 2) ཟག་བཅས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བདེ་པར་ལྟ་བ་ ""; 3) ཟག་བཅས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གཙང་བར་ལྟ་བ་ ""; 4) ཟག་བཅས་ཀྱ་ཕུང་པོ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ ""; 5) སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་མེད་དུ་ལྟ་བ་ ""; 6) སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་གཅིག་ཁོ་ནས་བྱས་པར་ལྟ་བ་ ""; 7) དབང་ཕྱུག་སོགས་ཀྱི་བློའི་གཡོ་བ་སྔོན་དུ་ ""; 8) རང་བཞིན་རྟག་ལ་གནས་སྐབས་མི་རྟག་པར་ལྟ་བ་ ""; 9) ཐར་པ་ཡེ་མེད་དུ་འཛིན་པ་ ""; 10) ཟག་བཅས་ཀྱི་ཁ…
ཐུགས་རྗེ་འགགས་པ་མེད་པ་
Transliteration: thugs rje 'gags pa med pa
<phrase> "Stoppageless compassionate activity". A རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་ Great Completion term. In Great Completion, the term ཐུགས་རྗེ་ q.v. "compassionate activity" describes the dynamic functionality of mind's essence. This is usually further qualified in one of two ways: it is either འགགས་པ་མེད་པ་ "stoppageless" or ཐུགས་རྗེ་ཀུན་ཁྱབ་ "all-pervasive". Here, the stoppage-less quality is mentioned.…
ཞལ་འཛུམ་མུ་ལེ་བ་
Transliteration: zhal 'dzum mu le ba
<adj>phrase> "To be smiling cheerily / heartily". [Exp] An མྱོང་ཚིག་ experiential language term. It is cognate to the ordinary term ཞལ་འཛུམ་པ་ "smiling" but expresses the meaning of that as something being experienced. It conveys a sense of the smiling and cheery feeling that goes with it. E.g., [PKN] རང་གི་སྙིང་གི་དབུས་སུ་བླ་མ་ཞལ་འཛུམ་མུ་ལེ་བ། རང་ཡང་བཞིན་འཛུམ་པ། "in the centre of your h…
ཐབས་མཁས་བཅུ་གཉིས་
Transliteration: thabs mkhas bcu gnyis
<enum> "The twelve aspects of (the pāramitā of) skilful means". See also ཐབས་མཁས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ "pāramitā of skilful means". [JKE] gives as: 1) སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པ་ ""; 2) རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མཁྱེན་པ་ ""; 3) བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་འདོད་པ་ ""; 4) འཁོར་བ་མི་གཏོང་བ་ ""; 5) ཉོན་མོངས་ཅན་མ་ཡི་པས་འཁོར་བར་འཁོར་བ་ ""; 6) སངས་རྒྱས་འདོད་པས་བརྩོན་འགྲུས་འབར་བ་ ""; 7) དགེ་རྩ་ཆུང་ངུ་རྣམས་ཚད་…
ཆོས་ཅན་
Transliteration: chos can
<noun> Translation of the Sanskrit "dharmin". 1) A dharmin is defined as an awareness having, meaning knowing, a dharma or phenomenon. The awareness can either be a dualistic or a non-dualistic awareness, that is, it can either be a samsaric consciousness or wisdom knower. In this regard, it is often used in conjunction with ཆོས་ཉིད་ "dharmatā" q.v. 2) "Subject". Used in debate to indicate …
ཤེས་བྱ་ཉེར་ལྔ་
Transliteration: shes bya nyer lnga
<enum> "The twenty-five knowables" of the གྲངས་ཅན་པ་ Sāṃkhya school of philosophy. [JKE] gives as: 1) སྐྱེས་བུ་ "person"; 2) རང་བཞིན་ "nature"; 3) བློ་ "rational mind"; 4) ང་རྒྱལ་ "pride"; 5) གཟུགས་ "visual form"; 6) སྒྲ་ "sound"; 7) དྲི་ "smell"; 8) རོ་ "taste"; 9) རེག་བྱ་ ""touchable; 10) མིག་ "eye"; 11) རྣ་བ་ "ear"; 12) སྣ་ "nose"; 13) ལྕེ་ "tongue"; 14) པགས་པ་ "skin"; 15) ཁ་ "mouth"; 16…
བདག་ཉིད་
Transliteration: bdag nyid
I. <noun> 1) Translation of the Sanskrit "ātman". Meaning similar to ངོ་བོ་ or རང་བཞིན་; the entity or nature of something, what it really is at core. E.g., in བདག་ཉིད་གཅིག་པ་ "being of the same identity", "having the same essence". 2) Translation of the Sanskrit "ātman", the self-entity of Hindu philosophy. 3) Translation of the Sanskrit "ātma". The name for a "great being", a "great soul"…
འཆུན་པ་
Transliteration: 'chun pa
<verb> v.i. ཆུན་པ་/ འཆུན་པ་/ འཆུན་པ་//. Transitive form is འཇུན་པ་ q.v. This verb shows the result of the transitive verb's being done. Hence "to become controlled, etc." after some method of controlling / adjusting / taming / tuning has been applied as explained under the transitive verb. E.g., [TC] རྟ་རྒོད་པོ་བཅུན་ནས་འཆུན་པ། "the wild horse was broken in and having done that, was now brok…
