THE ILLUMINATOR

Tibetan-English
Encyclopaedic Dictionary

Results pages 60 of 271:

བོང་བ་
Transliteration: bong ba
<noun> "A lump", "clump", or "clod" of dirt, earth, clay, etc. [TC] gives the example ཞིང་ནང་གི་སའི་བོང་བ་རྣམས་ཞིབ་མོར་རྡུང་བ།, "clods of dirt in the field should be broken down". E.g., [GSB] གསེར་དང་བོང་བ། དགྲ་དང་བུར་མཉམ་པ། "Gold and lump of dirt, enemies and sugar are the same".
ཞི་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་
Transliteration: zhi ba mya ngan las 'das pa
<phrase> "Peace, nirvāṇa". This does not mean "peaceful nirvāṇa". The two terms in the name are in apposition. It means ཞི་བ་ the peace which is having passed into the state of མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ nirvāṇa, and which is opposite to the སྲིད་པ་ existence of འཁོར་བ་ saṃsāra, with the unsatisfactoriness that it entails.
མཐོང་ལམ་གྱིས་སྤང་བར་བྱ་བ་
Transliteration: mthong lam gyis spang bar bya ba
<phrase> "That to be discarded / abandoned through the path of seeing" or "the discards of the path of seeing". Those factors of mind which belong to the side of ཀུན་ཉོན་ total affliction and which are སྤང་བར་བྱ་བ་ abandoned specifically on the མཐོང་ལམ་ path of seeing. See also སྒོམ་ལམ་གྱིས་སྤང་བར་བྱ་བ་ "that which is to be abandoned by the path of meditation".
ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེའི་ཆེ་བ་བརྒྱད་
Transliteration: phyag na rdo rje'i che ba brgyad
<enum> "The eight greatnesses of Vajrapāṇi". [DGT] gives as: 1) འཁོར་ལོ་ཆེན་པོ་དབང་གི་ཆེ་བ་; 2) གོས་སྔོན་ཅན་ཆོས་སྐྱོང་གི་ཆེ་བ་; 3) འབྱུང་འདུལ་མེ་དམིགས་ཀྱི་ཆེ་བ་; 4) རྣམ་འཇོམས་ཁྲུས་ཀྱི་ཆེ་བ་; 5) ཨ་ཙརྻ་དྲག་སྔགས་ཀྱི་ཆེ་བ་; 6) གཏུམ་པོ་ཁྱུང་གི་ཆེ་བ་; 7) ཕྱག་རྡོར་མདོ་ལུགས་མཛེ་གསོས་ཀྱི་ཆེ་བ་; 8) བྷ་བ་མ་གདམས་ངག་གི་ཆེ་བ་.
བག་ཚ་བ་
Transliteration: bag tsha ba
<noun> "Anxious concern", "anxiety". A type of fear. This type of fear is strong བག་ concern with things with the production of lots of small thoughts about it; i.e. anxiety. For instance, you are at a cross-roads and are not sure of which way to go; བག་ཚ་བ་ is the anxious concern that might have over which way to go.
བགྱང་བ་
Transliteration: bgyang ba
<verb> v.t. བགྱངས་པ་/ བགྱང་བ་/ བགྱང་བ་/ བགྱོངས་/. Intransitive form is འགྱང་བ་ q.v. "To postpone", "to delay", "to put off till later". E.g., speaking to someone who has borrowed money, telling them (nicely) that they should not delay payment: བུ་ལོན་གཡར་བ་དུས་བགྱང་བ་མི་གནང་བ་ཞུ། "please do not delay the loan payment". E.g., ཞག་པ་བདུན་ཚོགས་འདུ་བགྱངས། "postponed the meeting for one week". E.…
རྣོ་བ་
Transliteration: rno ba
<adj> The comparative form of རྣོ་པོ་ and the opp. of རྟུལ་བ་. "Sharper" / "more sharp", "keener" / "more keen". Meaning that which is sharper, more capable of penetrating. 1) Used in relation to knives and other sharp tools. 2) Used in relation to mental acumen in which case it is "very acute", "very sharp", "more acute", "sharper", "keener".
འོར་བ་
Transliteration: 'or ba
I. <verb> v.t. འོར་བ་/ འོར་བ་/ འོར་བ་/ འོར་/. "To carry" in the sense of carrying cargo or passengers. Hence "to convey", "to transport", "to take as cargo". E.g., [TC] དངོས་ཟོག་འོར་བ། "to convey the merchandise"; ཅ་ལག་འོར་མཁན། "a conveyor of goods", "a carrier".
II. <verb> [Old] 1) Acc. [LGK] this term was revised during the སྐད་གསར་བཅད་ language revisions to བོར་བ་ q.v. 2) Acc. [ULS]…
གཤོ་བ་
Transliteration: gsho ba
<verb> v.t. བཤོས་པ་/ གཤོ་བ་/ བཤོ་བ་/ ཤོས་/. "To throw out" in order to get rid of. E.g., [TC] ཇ་གྲང་མོ་ཕྱིར་བཤོས་པ། "threw out the cold tea"; གད་སྙིགས་བཤོས་པ། "threw out the rubbish"; ཆུ་བཤོ་བ། "will throw out the water"; བཤོས་པའི་ཆུ་དེ་ལེན་ཐབས་མེད། "that water cannot be kept, it has to be thrown out".
བཀྲལ་བ་
Transliteration: bkral ba
I. <verb> Past of v.t. འགྲེལ་བ་ q.v.
II. <verb> v.t. བཀྲལ་བ་/ བཀྲལ་བ་/ བཀྲལ་བ་/ བཀྲོལ་/. "To tax", "to charge" in the sense of imposing or a placing a burden. E.g., to impose taxation or to charge a commission or to impose a fee for services or goods, including rental. E.g., [TC] ཞིང་ཁྲལ་བཀྲལ་བ། "to charge farm tax". Taxation in Tibet, as in many societies, was not necessarily a moneta…
འབུལ་བ་
Transliteration: 'bul ba
I. <verb> v.t. ཕུལ་བ་/ འབུལ་བ་/ དབུལ་བ་/ ཕུལ་/. The [Hon] of སྟེར་བ་ and སྦྱིན་པ་ and སྐུར་བ་ meaning "to offer". E.g., [TC] མཇལ་དར་ཕུལ་བ། "offered a greeting scarf of silk"; གཞོན་ནུའི་ལང་ཚོ་མེས་རྒྱལ་ལ་འབུལ་བ། "the youth is offered to the Motherland [Communist]"; སྔོན་གཤེགས་དཔའ་བོའི་སྐུ་གདུང་ལ་མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་འབུལ་བ། "to offer garlands of flowers to the reliquary of the hero of earlier tim…
འདོར་བ་
Transliteration: 'dor ba
<verb> v.t. དོར་བ་/ འདོར་བ་/ དོར་བ་/ དོར་/. "To throw out / away" in the sense "to give up on and cast away", "to discard", "to abandon". Similar to སྤོང་བ་ q.v. but this has the direct sense of tossing away, tossing out where that has the sense of giving up on something and not doing it anymore. E.g., ཁ་ལུད་འདོར་བ་ "to spit (out phlegm, etc)" would never be given as ཁ་ལུད་སྤོང་བ་. E.g., [T…
སྲོང་བ་
Transliteration: srong ba
<verb> v.t. བསྲངས་པ་/ སྲོང་བ་/ བསྲང་བ་/ སྲོངས་/. "To straighten", "to make straight". E.g., མདའ་དྲང་པོར་མ་བསྲངས་ན་འབེན་ལ་མི་ཐེབས། "if you haven't straightened the arrow, it won't hit the target"; རང་རྒྱུད་དྲང་པོར་སྲོང་བ། "straighten out your own mind"; ལུས་གནད་བསྲང་ཞིང་། "the body points are to be straightened and...".
སྒོང་བ་
Transliteration: sgong ba
<verb> v.t. བསྒོངས་པ་/ སྒོང་བ་/ བསྒོང་བ་/ སྒོངས་/. 1) "To form / shape / make into a ball or ovoid". E.g., [TC] ཟན་བསྒོངས་ཏེ་ཉ་ལ་སྟེར་བ། "he shaped the dough into a ball then gave it to the fish". 2) [Dialect] "To heap fuel onto a fire". E.g., [TC] མེ་སྒོང་བརྒྱབ་པ། "to heap up the fire"; མེ་ལ་སོལ་སྒོང་། "heaping coal on the fire".
ཟ་བ་
Transliteration: za ba
I. <verb> v.t. བཟས་པ་/ ཟ་བ་/ བཟའ་བ་/ ཟོ་/. The general verb for "to eat". E.g., [TC] མངར་ཆ་ཟ་བ། "eating sweet things"; ཟ་ཟ་འཐུང་འཐུང་། "eating and drinking (continuous sense)"; ཁ་ལ་མར་ཞིག་བཟས་ནས། །རྐན་ལ་རུས་པ་ཟུག་བྱུང་།། "having eaten one piece of fat, a bone stuck into my palate".
II. <verb> v.i. ཟ་བ་/ ཟ་བ་/ ཟ་བ་//. Same as ཟ་ཕྲུག་ལངས་པ་ "to itch" q.v. E.g., [TC] གཟུགས་པོ་ཟ་བ། "the bo…