འཕགས་པའི་ནོར་བདུན་
Transliteration: 'phags pa'i nor bdun
<phrase> "The seven riches of the noble ones". They are: 1) དད་པའི་ནོར་ "the richness of faith"; 2) ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ནོར་ "the richness of discipline"; 3) ཐོས་པའི་ནོར་ "the richness of hearing"; 4) གཏོང་བའི་ནོར་ "the richness of giving"; 5) ངོ་ཚ་ཤེས་པའི་ནོར་ "the richness of shame because of what one thinks"; 6) ཁྲེལ་ཡོད་པའི་ནོར་ "the richness of shame because of what others think"; 7) ཤེས་རབ་…
སོ་སོར་རྟོག་པ་
Transliteration: so sor rtog pa
I. <verb> v.t. see རྟོག་པ་ for tense forms. "Individual discrimination (or comprehension)". The term རྟོག་པ་ means to comprehend something. The སོ་སོར་ indicates that the comprehension is being done by examining each item, one by one. This is often used in conjunction with other terms to indicate their mode of function. E.g., སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ is prajñā which is utterly precise; it is…
ཐེ་ཚོམ་གཅོད་པ་
Transliteration: the tshom gcod pa
<verb> v.t. see གཅོད་པ་ for tense forms. "To cut off doubt(s)". Usually used in the sense of investigating something with the intellect so as to come to a clear understanding of that thing. By doing this, one cuts off possibilities of it being one thing or another and hence cuts off doubts about it. This terminology is freq. used when discussing the investigation of phenomena with the ཤེས་ར…
སྦྱིན་སོགས་དང་པོ་ལྔ་
Transliteration: sbyin sogs dang po lnga
<phrase> "The first five, generosity and so on". A common phrase in Mahāyāna literature meaning "generosity and the other four which are the first five of the ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ six pāramitās (q.v.)".
The six pāramitās are divided into two sorts, ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ upāya and prajñā. The first five are upāya or skilful means and the sixth is prajñā. This phrase refers to the first five, the up…
མིག་དང་ལྡན་པ་
Transliteration: mig dang ldan pa
<adj> 1) "Having sight" or <noun> "person with sight". Opp. of མིག་ལོང་བ་ q.v. 2) Used to indicate that someone has a certain type of mental capability. E.g., it is often used with the meaning ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་དང་ལྡན་པ་ "possessing the eye of prajñā". This is an ancient Indian way of talking that was introduced into Tibetan culture with Indian Buddhism.
ཟག་མེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་
Transliteration: zag med kyi phung po lnga
<enum> "The five aggregates without outflows". They are [JKE]: 1) ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ "aggregate of discipline"; 2) ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་ "... samādhi"; 3) ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་ "... prajñā"; 4) རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོ་ "... complete liberation"; and 5) རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའི་ཕུང་པོ་ "... seeing wisdom of complete liberation".
གདུགས་ཤེར་སེང་གསུམ་གྱི་བཟློག་པ་
Transliteration: gdugs sher seng gsum gyi bzlog pa
<noun> "The exorcisms of White Umbrella, Prajñāpāramitā, and Lion-faced Ḍākiṇī". The three most common types of exorcism used in the Tibetan tradition. They are 1) གདུགས་དཀར་གྱི་བཟློག་པ་ "the exorcism of White Umbrella"; 2) ཤེས་རབ་སྙིང་པོའི་བཟློག་པ་ "the exorcism of the Heart prajñāpāramitā"; and 3) མཁའ་འགྲོ་མ་སེང་གེའི་གདོང་པ་ཅན་གྱི་བཟློག་པ་ "the exorcism of Lion-faced ḍākiṇī".
ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་
Transliteration: pha rol tu phyin pa drug
<phrase> "The Six Paramitās". Translation of the Sanskrit [NDS] "ṣhaṭ pāramitāḥ". In the teachings of the ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ Great Vehicle, it is considered that the practices for taking oneself to Buddhahood are contained within ten types of ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ pāramitā and that the practices for drawing others along the path are contained in the four activities for magnetizing others.
The first si…
སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་
Transliteration: so sor rtog pa'i ye shes
<noun> "Individually discriminating wisdom". Translation of the Sanskrit [NDS] "pratyavekṣhaṇajñāna". One of ཡེ་ཤེས་ལྔ་ the five wisdoms and one of སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་བཞི་ the four wisdoms of a buddha q.v. This wisdom is connected with the padma family of the five tathāgatas. The meaning of the name is often misunderstood. It is the particular aspect of wisdom which takes something and dis…
མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་
Transliteration: mi mnyam pa dang mnyam pa'i phung po lnga
<enum> "The unequalled and equalled five aggregates". [JKE] gives as: 1) ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ "aggregate of discipline"; 2) བསམ་གཏན་གྱི་ཕུང་པོ་ "aggregate of absorbtion"; 3) ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་ "aggregate of prajñā"; 4) རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོ་ "aggregate of complete emancipation"; 5) རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའི་ཕུང་པོ་ "aggregate of seeing the wisdom of complete emancipation".
མཚན་ཉིད་བཞི་ལྡན་
Transliteration: mtshan nyid bzhi ldan
<phrase> In the system of གཏུམ་མོ་ Fierce Heat, the flame of the fire has four characteristics: 1) ངོ་བོ་བདེ་བ་ blissful entity; 2) རེག་བྱ་ཚ་བ་ hot to the touch; 3) རྣམ་པ་གསལ་བ་ clear aspect (the visualization is perfectly clear); and 4) རྩེ་མོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ the top of the flame is of the nature of prajñā.
སངས་རྒྱས་བསྐྱངས་
Transliteration: sangs rgyas bskyangs
<noun> Translation of the Sanskrit "buddhapalita". The name of a principal disciple of Nāgārjuna (see also ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཐུགས་སྲས་བདུན་ "The seven heart-sons of Nāgārjuna"). He was a great scholar who upheld ཀླུ་སྒྲུབ་ Nāgārjuna's system of Madhyamaka. He wrote a commentary on the རྩ་བ་ཤེས་རབ་ Mulaprajñā, established the system of the དབུ་མ་ཐལ་འགྱུར་བ་ Madhyamaka Prasaṅgika based on the rea…
ཡོན་ཏན་རིན་པོ་ཆེ་སྡུད་པ་
Transliteration: yon tan rin po che sdud pa
<name> The "Condensed (which is a store of) Precious Good Qualities". Translated from the Sanskrit ratnaguṇasañcayagathā-nāma-pañjikā". The name of the summary of the eight thousand śhloka prajñāpāramitā sūtra in fifty gathas. This is the same as འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྡུད་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ but the gathas in this text are written in verse form whereas the other has the gathas wri…
བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་
Transliteration: bsod nams kyi phung po lnga
<enum> "The five aggregates of merit". They are also called the འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ "five transcendent aggregates q.v. [DGT] [JKE] give as: 1) ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ "aggregate of discipline"; 2) ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་ "aggregate of samādhi"; 3) ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་ "aggregate of prajñā"; 4) རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོ་ "aggregate of complete liberation"; 5) རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང…
ལེགས་བཤད་གསེར་འཕྲེང་
Transliteration: legs bshad gser 'phreng
<noun> "The Golden Rosary of Fine Explanations". The comm. abbrev. of name of a text which in full is ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མན་ངག་གི་བསྟན་བཅོས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱན་འགྲེལ་པ་དང་བཅས་པའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའི་ལེགས་བཤད་གསེར་གྱི་འཕྲེང་བ་ཞེས་བྱ་བ།. The text is a very famous, extensive commentary on the མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱན་ Abhisamayalaṅkāra by ཙོང་ཁ་པ་ Tsongkhapa.
ཆགས་ཐོགས་
Transliteration: chags thogs
<phrase> "Impediment", "hindrance". Similar to ཐོགས་ alone, it means anything that has ཆགས་ broken one's progress and ཐོགས་ got in the way. E.g., ཆགས་ཐོགས་མེད་པ་ "without impediment". E.g., དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཁྱེན་པ་ནི་ཅི་ལའང་ཆགས་ཐོགས་མེད་པས་ན་དེའི་ཤེས་རབ་ནམ་ཡང་སུས་ཀྱང་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་མི་ནུས། "the knowing of the tathāgata's mind has no impediment to its knowing anything at all thus its pra…
རྒྱལ་པོ་མདོ་ལྔ་
Transliteration: rgyal po mdo lnga
<phrase> "The five "king" sūtras". These are all sūtras that have the word "rāja" as part of their full name. [DGT] gives as: 1) བཟང་པོ་སྤྱོད་པ་སྨོན་ལམ་གྱི་མདོ་ "The Sūtra of Aspiration of Excellent Conduct"; 2) རྡོ་རྗེ་རྣམ་འཇོམས་ཁྲུས་ཀྱི་མདོ་ The Washing Sūtra of Vajravidāraṇa; 3) ཤེས་རབ་སྙིང་པོའི་མདོ་ "The Heart Prajñāpāramitā Sūtra"; 4) འདའ་ཀ་ཡེ་ཤེས་སྒོམ་པའི་མདོ་ "The Sūtra of Wisdom Gon…
